Με χαρά παρουσίασα τα νεότερα #δεδομένα από το πεδίο της #Αναπαραγωγικής και Γυναικολογικής #Ενδοκρινολογίας στην Ελληνική Ενδοκρινολογική Εταιρεία και τον 29o Κύκλο Εντατικής Εκπαίδευσης. Θερμές ευχαριστίες.

Περιεμμηνόπαυση ονoμάζουμε την μεταβατική περίοδο 5-7 ετών που προηγείται της τελικής εμμήνου ρύσεως και άρα της εμμηνόπαυσης. Κατά την περιεμμηνόπαυση, τα επίπεδα των οιστρογόνων μειώνονται σταδιακά και αυτό σχετίζεται με αλλαγές στην ενεργειακή δαπάνη και στην πρόσληψη ενέργειας που οδηγούν σε αύξηση βάρους και μεταβολή της κατανομής του σωματικού λίπους.

Η ανάλυση σύστασης σώματος είναι ένα χρήσιμο κλινικό εργαλείο, καθώς είναι απλή, μη δαπανηρή και παρέχει πληροφορίες για τον δείκτη μάζας σώματος, το ποσοστό λίπους, τη σκελετική μάζα, τη λιπώδη μάζα και τον βασικό μεταβολικό ρυθμό.

Κλινική παρατήρηση του ιατρείου μας που ανακοινώθηκε στο Ευρωπα ι κό Συνέδριο Εμμηνόπαυσης στην Φλωρεντία τον Μάιο 2023 έδειξε ότι οι γυναίκες 43 έως 50 ετών είναι κάτα τα δύο τρίτα υπέρβαρες ή παχύσαρκες ήδη πριν την εμμηνόπαυση δυσχεραίνοντας με τον τρόπο αυτό την μετάβαση από το χρονικό διάστημα που βλέπουν περίοδο προς το χρονικό διάστημα μετά την εμμηνόπαυση.

Συμπέρασμα: Η ανάλυση της σύστασης σώματος στην περιεμμηνόπαυση μπορεί να μας δώσει μια γενική εικόνα για την υγεία και την ευεξία των γυναικών. Ένα στιγμιότυπο στην ηλικία της μετάβασης στην εμμηνόπαυση μπορεί να είναι ένας προγνωστικός δείκτης του μετέπειτα καρδιομεταβολικού προφίλ και της κατανομής του λίπους μετά την τελική έμμηνο ρύση.

Μαρία Καραφλού, MD, MSc, PhD

Ενδοκρινολογία Διαβήτης Μεταβολισμός

Διδάκτωρ Γυναικολογικής Ενδοκρινολογίας Ιατρικής Σχολής Αθηνών

Πηγή:

Body composition analysis in healthy European women aged 43-50: a snapshot across the perimenopause

Maturitas Vol. 173p79 Published in issue: July, 2023 Author: Maria Karaflou

Γράφει η Δρ. Μαρία Καραφλού Μιχάλα, ενδοκρινολόγος, κάτοχος Mεταπτυχιακού  Οστεοπόρωσης από την Ιατρική Σχολή Αθηνών

Τα οστά μας αυξάνονται σε μήκος όσο είμαστε παιδιά και ψηλώνουμε. Υπάρχει μια εσφαλμένη πεποίθηση ότι με το που φτάνει κανείς το τελικό του ύψος, τα οστά δεν αλλάζουν. Η αλήθεια είναι ότι τα οστά των ενηλίκων είναι πάντοτε σε μια δυναμική ισορροπία ανάμεσα στην αναδόμηση και την απορρόφηση. Υπάρχει λοιπόν οστικός μεταβολισμός!

Η κορυφαία οστική μάζα θα επιτευχθεί ανάμεσα στα 30 και τα 40 έτη και έκτοτε τα οστά θα συνεχίσουν από τη μια να απορροφώνται και από την άλλη να αναδομούνται διαρκώς. Για αυτό και εμείς οι ενδοκρινολόγοι τονίζουμε ότι είναι σημαντικό να έχουμε επάρκεια ασβεστίου και βιταμίνης Δ μέσω της διατροφής για όλη μας τη ζωή. Επίσης είναι σημαντικό να ασκούμαστε και να φορτίζουμε σωστά τα κόκκαλά μας για να υπάρχει το ερέθισμα της οστικής ανακατασκευής.

Οι δείκτες οστικού μεταβολισμού είναι μόρια που μετριούνται στο αίμα μετά αιμοληψία και μας δείχνουν αν η ‘ζυγαριά’ γέρνει προς την οστική ανακατασκευή ή την οστική αποδόμηση. Ιδιάιτερα όταν μια γυναίκα μπαίνει στην εμμηνόπαυση, ο κίνδυνος για οστεοπόρωση αυξάνεται, καθώς τα οστά χάνουν έναν μεγάλο σύμμαχο, τα οιστρογόνα της γυναίκας. Τότε ο ενδοκρινολόγος θα ζητήσει ένα πάνελ εξετάσεων ανάμεσα σε αυτές το ασβέστιο, την βιταμίνη Δ και τους δείκτες NTx , CTx (δείκτες οστικής απορρόφησης), P1NP, οστεοκαλσίνη και οστικό κλάσμα αλκαλικής φωσφατάσης (δείκτες οστικής αναδόμησης). Θα ζητηθεί βέβαια και μέτρηση της οστικής πυκνότητας με μέθοδο DEXA, η οποία μας δίνει πολύτιμες πληροφορίες για το αν ο εξεταζόμενος έχει φυσιολογική οστική μάζα ή πάσχει από οστεοπενία ή οστεοπόρωση.

Υποθυρεοειδισμός στα παιδιά

Ένα παιδί έχει υποθυρεοειδισμό όταν ο θυρεοειδής του δεν λειτουργεί επαρκώς και δεν παράγει τις θυρεοειδικές ορμόνες στις απαραίτητες ποσότητες για την αξιοποίηση της ενέργειας κα την αύξησή του.

Τότε χορηγούμε εξωγενώς από το στόμα θυροξίνη.

ΤΙ ΩΡΑ ΔΙΝΟΥΜΕ ΤΗ ΘΥΡΟΞΙΝΗ:

Κάθε πρωί πριν το πρωινό γάλα ή φαγητό. Το παιδί πίνει το γάλα του 30 λεπτά μετά τη λήψη της θυροξίνης.

ΠΩ’Σ ετοιμάζουμε τη δόση;

• Aν το παιδί είναι μεγάλο (>12 ετών) και μπορεί να καταπιεί χάπι, λαμβάνει το χάπι με απλή κατάποση μαζί με ένα ποτήρι νερό χωρίς να το μασήσει.
• Για τα μικρότερα παιδιά χρησιμοποιούμε την υγρή μορφή. Ανακινούμε το μπουκάλι και βγάζουμε με σύριγγα (και όχι με κουταλάκι του γλυκού) την ακριβή ποσότητα που έχει υποδείξει ο ενδοκρινολόγος. Η ακρίβεια στα mL είναι απολύτως απαραίτητη.

ΤΙ ΚΑΝΟΥΜΕ ΑΝ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΚΑΝΕΙ ΕΜΕΤΟ:

Αν κάνει εμετό 30 λεπτά μετά τη λήψη της θυροξίνης, τίποτα.

Αν κάνει εμετό εντός 30 λεπτών από τη λήψη του φαρμάκου, τότε ξαναδίνουμε τη δόση γιατί προφανώς έχει χαθεί μαζί με τον εμετό.

Από την Ενδοκρινολόγο Ενηλίκων & Παίδων, Μαρία Καραφλού Μιχάλα

Ιδιωτικό Ιατρείο

Αγίας Σοφίας 26Α Νέο Ψυχικό

Πηγή: British Society for Paediatric Endocrinolgy

Copyright 2022

Γράφει η Δρ. Μαρία Καραφλού Μιχάλα, Ενδοκρινολόγος Διαβητολόγος & Ειδικός Μεταβολισμού, Μέλος Ευρωπαϊκής Εταιρείας Εμμηνόπαυσης

Ιδιωτικό ιατρείο: Αγίας Σοφίας 26Α (κάθετος Λεωφόρου Κηφισίας), Νέο Ψυχικό

Με τον όρο χειρουργική εμμηνόπαυση εννοούμε την διακοπή περιόδου και την απόσυρση οιστρογόνων σε μια γυναίκα που προηγουμένως έβλεπε περίοδο μετά χειρουργική αφαίρεση των ωοθηκών της. Φυσιολογικά μια γυναίκα θα διέλθει την εμμηνόπαυση στα 51 έτη κατά μέσο όρο. Όταν όμως υποστεί για ιατρικούς λόγους αφαίρεση των ωοθηκών (συνήθως μαζί με αφαίρεση της μήτρας) πριν τη βιολογική εμμηνόπαυση, θα βιώσει τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης ραγδαία (αγγειοκινητικά συμπτώματα, αλλαγές στο συναίσθημα, ξηρότητα γεννητικής περιοχής). Στην περίπτωση αυτή η αντιμετώπιση των συμπτωμάτων εξατομικεύεται. (Πηγή: Surgical Menopause, British Menopause Society, June 2021)

Ο ενδοκρινολόγος θα αξιολογήσει την κατάσταση των οστών της και τον καρδιαγγειακό της κίνδυνο. Θα εκτιμήσει αν τα συμπτώματά της επηρεάζουν την ποιότητα της ζωής της και θα χορηγήσει ή όχι αγωγή ρωτώντας πάντοτε αν υπάρχει θετικό οικογενειακό ιστορικό καρκίνου μαστού ή θρομβώσεων. (Πηγή: Surgical Menopause, British Menopause Society, June 2021)

Μετεμμηνοπαυσιακή Οστεοπόρωση

Γράφει η Δρ. Μαρία Καραφλού Μιχάλα, Ενδοκρινολόγος Διαβητολόγος & Ειδικός Μεταβολισμού, Κάτοχος Μεταπτυχιακού Τίτλου Σπουδών ‘Μεταβολικών Νοσημάτων Οστών’ Ιατρικής Σχολής Αθηνών

Η Αμερικανική Ενδοκρινολογική Εταιρεία σε οδηγίες της το 2020 συνόψισε τις τρέχουσες επιστημονικά τεκμηριωμένες γνώσεις μας για τη διάγνωση & την αντιμετώπιση της οστεοπόρωσης στις γυναίκες μετά την  εμμηνόπαυση.

Είναι γνωστό ότι με την απόσυρση των οιστρογόνων, οι γυναίκες χάνουν έναν μεγάλο σύμμαχο για την διατήρηση της αρχιτεκτονικής των οστών. Και αυτό γιατί τα οστά διαθέτουν οιστρογονικούς υποδοχείς και δέχονται ευεργετική δράση από τα οιστρογόνα.

Ποιες γυναίκες είναι σημαντικό να ξεκινούν αγωγή για την οστεοπόρωση;
Ξεκινούν αγωγή όσες έχουν υψηλό καταγματικό κίνδυνο, όπως αυτός υπολογίζεται μετά τη μέτρηση οστικής πυκνότητας  (χωρίς να έχει δοθεί φάρμακο για οστεοπόρωση, treatment naive) και ιδίως όσες έχουν ήδη πρόσφατο κάταγμα (Πηγή: Osteoporosis in postmenopausal Women, J Clin Endocrinol Metab, 2020, Endocrine Society).

Η επιλογή της κατάλληλης αγωγής γίνεται από τον θεράποντα ειδικό ιατρό.

Προλακτίνη & Προλακτίνωμα

Γράφει η ενδοκρινολόγος, Δρ Μαρία Καραφλού, απόφοιτος & διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Αθηνών

Αρκετά συχνά παραπέμπονται στον ενδοκρινολόγο γυναίκες με υψηλή τιμή προλακτίνης. Η προλακτίνη είναι ορμόνη που εκκρίνεται από έναν αδένα που βρίσκεται μέσα στον εγκέφαλό μας, την υπόφυση.

Η προλακτίνη αυξάνεται σημαντικά και αυτό είναι φυσιολογικό στην εγκυμοσύνη και τον θηλασμό. Σε κάποιες γυναίκες (αλλά και άνδρες) όμως παρατηρείται μια υπερπλασία των λακτοτρόφων κυττάρων του αδένα που λέγεται υπόφυση, η οποία οδηγεί σε υπερέκκριση προλακίνης και αυτό μπορεί να δώσει συπτώματα όπως διαταραχές περιόδου, πάυση της περιόδου και γαλακτόρροια. Γαλακτόρροια είναι μια κατάσταση κατά τη οποία μια κοπέλα βλέπει λευκωπό έκκριμα στη θηλή του μαστού και αυτό επιτείνεται με την τριβή ή την σεξουαλική επαφή.

Η επίσκεψη στον ενδοκρινολόγο είναι απαραίτητη για να γίνει η λήψη του ιατρικού ιστορικού και να αποκλειστούν αίτια υπερπρολακτιναιμίας, όπως φάρμακα. Ο ενδοκρινολόγος θα επιβεβαιώσει εργαστηριακά (μετά τη λήψη ιατρικού ιστορικού και την κλινική εξέταση) την αυξημένη τιμή προλακτίνης. Θα ζητήσει απεικονιστικό έλεγχο της υπόφυσης με μαγνητική τομογραφία και θα διαγνώσει αν πρόκειται για μια υπερπλασία ή για εντοπισμένο αδένωμα της υπόφυσης που υπερεκκρίνει προλακτίνη και λέγεται προλακτίνωμα. Τα προλακτινώματα είναι καλοήθεις όγκοι της υπόφυσης και αντιμετωπίζονται με χορήγηση αγωγής και απεικονιστική παρακολούθηση. Ο ενδοκρινολόγος συχνά ζητά την εκτίμηση οφθαλμιάτρου, αν το αδένωμα της υπόφυσης βρίσκεται κοντά στο οπτικό χίασμα και τυχόν επηρεάζει την όραση της ασθενούς.

Νόσος Graves (Υπερθυρεοειδισμός)

Γράφει η Δρ. Μαρία Καραφλού, Ενδοκρινολόγος Διαβητολόγος & Ειδικός Μεταβολισμού, Διδάκτωρ Ενδοκρινολογίας Ιατρικής Σχολής Αθηνών, Μέλος της American Thyroid Association

Η νόσος Graves είναι ένα αυτοάνοσο νόσημα που οδηγεί σε υπερλειτουργία του θυρεοειδούς αδένα. Είναι το πιο συνηθισμένο αίτιο υπερθυρεοειδισμού στο Δυτικό κόσμο και εμφανίζεται στις γυναίκες 7-8 φορές περισσότερο από ό,τι στους άντρες.

Στη νόσο Graves το ανοσοποητικό σύστημα παράγει εσφαλμένα κάποια διεγερτικά αντισώματα προς τον θυρεοειδή που λέγονται TSI  (thyroid stimulating immunoglobulins) ή TRAb (thyrotropin receptor antibodies). Αυτά προσδένονται στους υποδοχείς των κυττάρων του θυρεοειδούς και δίνουν διαρκώς το ερέθισμα στον θυρεοειδή να υπερλειτουργεί και άρα να υπερπαράγει τις θυρεοειδικές ορμόνες. Οδηγούμαστε λοιπόν στον υπερθυρεοειδισμό.

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ Νόσου Graves

• Υπερθυρεοειδισμός: Λόγω της αυξημένης κυκλοφορίας των θυρεοειδικών ορμονών στην περιφέρεια, ο ασθενής θα έχει ταχυκαρδία, θα τρέμουν τα χέρια του, θα έχει μυαλγίες, δηλαδή κομάρες, απώλεια βάρους, δυσανεξία στη ζέστη, ευερεθιστότητα.
• Μάτια: Οφθαλμοπάθεια Graves είναι η κλινική κατάσταση των ματιών με εξόφθαλμο, οίδημα και ερυθρότητα των επιπεφυκότων, με ή χωρίς πόνο. Συνήθως εμαφνίζεται 6 μήνες πριν ή μετά την έναρξη υπερθυρεοειδισμού.
• Δερμα: Έχει παρατηρηθεί πάχυνση του δέρματος, συνήθως χωρίς πόνο στην περιοχή των κνημών μπροστά από τα γόνατα. Είναι το γνωστό προκνημιαίο μυξοίδημα.

(Πηγή: American Thyroid Association)

Υποθυρεοειδισμός είναι μια κατάσταση που χαρακτηρίζεται από υπολειτουργία του θυρεοειδούς αδένα. Στον υποθυρεοειδισμό ο θυρεοειδής αδένας δεν παράγει τις ορμόνες που είναι προορισμένος να παράξει σε επαρκείς ποσότητες. Το αποτέλεσμα είναι να μένει ο οργανισμός πίσω σε αξιοποίηση της ενέργειας και στη λειτουργία του μυαλού, της καρδιάς, των μυών και άλλων οργάνων (Πηγή: American Thyroid Association, www.thyroid.org)

ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ;

Όταν οι θυρεοειδικές ορμόνες κυκλοφορούν στο αίμα μας σε χαμηλές ποσότητες, τα κύτταρα του σώματος αρχίζουν να δυσκολεύονται και οι λειτουργίες τους επιβραδύνονται. Κάποιος που έχει υποθυρεοειδισμό κρυώνει πιο εύκολα, κουράζεται πιο εύκολα, έχει υπνηλία, έχει χαμηλές σφύξεις της καρδιάς, έχει πιο ξηρό δέρμα, ξεχνάει πιο εύκολα και έχει δυσκοιλιότητα.  Καθώς τα συμπτώματα του υποθυρεοειδισμού είναι ποικίλα και μη ειδικά, πρέπει να γίνει μια εξέταση αίματος για να δει ο ενδοκρινολόγος εαν υπάρχει υποθυρεοειδισμός. Η εξέταση αυτή λέγεται TSH και μετριέται με αιμοληψία. (Πηγή: American Thyroid Association, www.thyroid.org)

ΕΛΕΓΧΟΣ της οικογένειας του ασθενούς

Καθώς ο υποθυρεοειδισμός απαντάται συχνά σε οικογένειες, είναι καλό να ελέγχονται τα μέλη της οικογένειας του ασθενούς.

ΤΙ ΠΡΟΚΑΛΕΙ ΤΟΝ ΥΠΟΘΥΡΕΟΕΙΔΙΣΜΟ;

• Αυτοάνοσο νόσημα: Σε κάποια άτομα το ίδιο το ανοσοποιητικό τους αναγνωρίζει τα κύτταρα του θυρεοειδούς ως ξένα και παράγει εναντίον τους αντισώματα. Είναι τα γνωστά αυτοαντισώματα Anti Tg και Anti TPO (Αντι Tg & αντι TPO). Το πιο συχνό αυτοάνοσο νόσημα του θυρεοειδούς λοιπόν  είναι η θυρεοειδίτιδα Χασιμότο (Hashimoto) . Σε αρχικά στάδια τα αυτοαντισώματα υπάρχουν και κυκλοφορούν στο αίμα, αλλά ο θυρεοειδής καταφέρνει και παράγει τις θυρεοειδικές ορμόνες σε επαρκείς ποσότητες. Το άτομο όμως που έχει θετικά τα αυτοαντισώματα αυτά πρέπει να ελέγχεται τακτικά από ενδοκρινολόγο γιατί σταδιακά μπορεί να μεταπέσει στον υποθυρεοειδισμό (Πηγή: American Thyroid Association, www.thyroid.org).
• Μετά ολική θυρεοειδεκτομή, δηλαδή αφαίρεση του θυρεοειδούς με χειρουργείο λόγω όζων του θυρεοειδούς, καρκίνου του θυρεοειδούς ή νόσου Graves ο ασθενής χρειάζεται δια βίου αγωγή με χάπι θυροξίνης.
• Μετά ακτινοβολία με ραδιενεργό ιώδιο στα πλαίσια αντιμετώπισης όζων του θυρεοειδούς, καρκίνου του θυρεοειδούς ή νόσου Graves ο ασθενής χρειάζεται δια βίου αγωγή με χάπι θυροξίνης.
• Συγγενής υποθυρεοειδισμός: Είναι ο υποθυρεοειδισμός που υπάρχει από όταν γεννιέται ένα μωρό. Στη χώρα μας γίνεται ανίχνευση του συγγενούς υποθυρεοειδισμού σε όλα τα νεογνά κατά τη γέννηση.
• Θυρεοειδίτιδα.
• Φάρμακα.